Zamawiacie kota w cyfrowym worku. Nie rozumiem przedsprzedaży GTA 6

Miliony graczy zapłaciły za GTA 6 pięć miesięcy przed premierą. Za grę, której nikt nie widział w akcji, i za klucz, którego nigdy nie zabraknie.

25 czerwca o północy ruszyła przedsprzedaż najbardziej wyczekiwanej gry dekady i w ciągu kilku godzin miliony ludzi na całym świecie zapłaciły za produkt, którego nikt z nich nie widział w akcji dłużej niż kilka minut zmontowanego materiału. Ja wiem, że to GTA. Ja wiem, że to Rockstar. I mimo to nie rozumiem, po co ten pośpiech.

Siedzę nad tym tekstem od kilku dni i za każdym razem, gdy próbuję znaleźć racjonalny powód, dla którego ktokolwiek powinien dziś mieć opłacone GTA 6, dochodzę do ściany. Nie dlatego, że nie czekam na tę grę, czekam jak wszyscy, odkąd pierwszy zwiastun rozłożył YouTube’a na łopatki. Czekam od ponad dekady, bo tyle mniej więcej minęło od premiery „piątki”. Ale między „czekam” a „płacę pięć miesięcy przed premierą za coś, czego nie widziałem” jest przepaść, w którą branża gier wpycha nas od lat. I przy GTA 6 ta przepaść osiągnęła rozmiary Wielkiego Kanionu.

Zwiastun to nie gra, a okładka to nie recenzja

Zacznijmy od rzeczy podstawowej – o tej grze nadal prawie nic nie wiemy. Tak, widzieliśmy zwiastuny, piękne, wyreżyserowane co do klatki, montowane miesiącami przez ludzi, których jedynym zadaniem jest sprawienie, żebyśmy poczuli motyle w brzuchu. Wiemy, że jest Lucia, jest Jason, jest Vice City i stan Leonida. Wiemy, jak wygląda okładka, nad którą internet pochylał się z powagą godną obrazów van Gogha. I to w zasadzie tyle.

Nie widzieliśmy ani minuty surowej rozgrywki. Nie wiemy, jak działa system misji, jak prowadzi się samochody, jak strzela, jak gra się dwiema postaciami naraz. Nie wiemy, ile trwa kampania, jak wygląda świat po zejściu z głównych ulic, czy sztuczna inteligencja przechodniów to rewolucja, czy teatrzyk. Nie wiemy nawet, jak to wszystko będzie chodzić na podstawowym PS5, a zwłaszcza na Series S, o którym w tej dyskusji wszyscy taktownie milczą. Szczątkowe informacje, którymi karmi nas Rockstar, są dawkowane z precyzją aptekarza i mówią dokładnie tyle, ile firma chce, żeby mówiły. Czyli praktycznie nic.

Kupowanie gry w tym momencie to kupno kota w worku. Z tą różnicą, że worek jest cyfrowy, a kota zobaczymy dopiero 19 listopada. A ja w sprawach konsumenckich jestem niewierzący od dawna i za chwilę przypomnę dlaczego.

Kluczy nie zabraknie. Nigdy

Ale jest argument, który rozkłada całą tę przedsprzedażową gorączkę skuteczniej niż wszystkie poprzednie razem wzięte. GTA 6, nawet w wersji „pudełkowej”, to tylko klucz. Rockstar oficjalnie potwierdził, że w pudełkach nie będzie płyty, jedynie kod do pobrania gry ze sklepu Sony lub Microsoftu. Wersja na fizycznym nośniku? Może kiedyś, w bliżej nieokreślonej przyszłości.

I tu dochodzimy do sedna absurdu. Cała kultura pre-orderów wyrosła z czasów, gdy gra była przedmiotem. Nakład pudełek bywał ograniczony, do sklepu przywożono określoną ilość sztuk, a kto się spóźnił, ten oglądał pustą półkę i wracał do domu z niczym. Rezerwacja miała wtedy sens, ponieważ zabezpieczała rzecz, której mogło zabraknąć.

Ale klucza cyfrowego nie może zabraknąć. Nigdy. To ciąg znaków generowany przez serwer. Rockstar może ich „wyprodukować” miliard w czasie krótszym, niż czytacie to zdanie. Nie ma magazynu, który się opróżni. Nie ma ciężarówki, która nie dojedzie. Nie ma półki, z której ktoś zgarnie ostatnią sztukę przed wami.

Gra kupiona 19 listopada o 9:00 rano będzie dokładnie tym samym produktem, w tej samej cenie, co gra opłacona w czerwcu. Jedyne, co „rezerwujecie”, zamawiając cyfrowy klucz pięć miesięcy wcześniej, to przywilej zamrożenia czterystu złotych na koncie Rockstara zamiast na własnym. Gratulacje, właśnie udzieliliście nieoprocentowanej pożyczki firmie, która zarobiła na GTA V miliardy.

Często słyszę argument, że dzięki zakupowi w przedsprzedaży można rozpocząć szybsze pobieranie. Zgoda, tylko zauważcie – żeby skorzystać z pre-loadu, wystarczy kupić grę 12 listopada. Albo 15. Albo 18 wieczorem, jeśli macie szybkie łącze. Świat, w którym trzeba płacić w czerwcu, żeby grać w listopadzie, istnieje wyłącznie w materiałach marketingowych.

429 zł za cyfrową szafę z ciuchami

No dobrze, a edycja Ultimate? Sto dolarów zamiast osiemdziesięciu, w Polsce 429 złotych zamiast 349. Co dostajemy za tę dopłatę? Kolekcję pojazdów, grawerowane pistolety, pięćdziesiąt tatuaży, stroje dla Jasona i Lucii, dostęp do kilku ekskluzywnych miejsc i zleceń.

Przeczytajcie tę listę jeszcze raz, na spokojnie. To jest garderoba. Cyfrowa szafa z ciuchami, naklejkami na broń i samochodami, które w grze pokroju GTA i tak zmienicie po pierwszej lepszej kradzieży. I bardzo dobrze, że to tylko kosmetyka, bo alternatywa jest gorsza. Gdyby zawartość droższej edycji znacząco wpływała na rozgrywkę, oznaczałoby to, że podstawowa wersja za 350 złotych jest produktem celowo okrojonym, a pełne doświadczenie zaczyna się od 429.

Tego jako gracze nie powinniśmy nigdy akcpetować. Dodatki z edycji specjalnych nie powinny mieć realnego wpływu na grę i jeśli Rockstar ten warunek spełni, to wersja Ultimate jest zbędna, a jeśli go złamie, to jest szkodliwa. W obu przypadkach jej zamawianie jest bezcelowe.

Warto przy okazji odnotować rzecz, o której w dyskusjach o droższej edycji mówi się zaskakująco rzadko. Rockstar nie zdecydował się na wcześniejszy dostęp dla posiadaczy Ultimate, poniekąd praktykę, która przy dużych premierach stała się niemal standardem. Innymi słowy, dopłacając osiemdziesiąt złotych, nie zagracie ani godziny wcześniej niż sąsiad z wersją podstawową. Zapłacicie wyłącznie za zawartość szafy.

Osobny akapit należy się bonusowi przedsprzedażowemu, czyli pakietowi Vintage Vice City. Samochodzik, fryzury z epoki, wzorek na broń inspirowany hawajską koszulą. Rzecz, którą dostaje każdy kupujący do 20 listopada ,czyli, uwaga, także dzień PO  premierze. Rockstar sam przyznaje tym samym, że „bonus za pre-order” nie jest bonusem za pre-order. To bonus za bycie klientem. Marketing FOMO w najczystszej postaci – wrażenie ekskluzywności tam, gdzie jej nie ma.

Uczciwość nakazuje przyznać, że jeden realny przywilej przedsprzedaży jednak istnieje. Zamawiając wersję cyfrową, dostajemy darmowy miesiąc usługi GTA+. I tu robi się zabawnie, bo GTA 6 startuje jako produkcja nastawiona na kampanię dla jednego gracza, a GTA+ to abonament zbudowany wokół trybu sieciowego. Nagrodą za zamrożenie czterystu złotych na kilka miesięcy jest więc miesiąc subskrypcji usługi, z której w dniu premiery nie bardzo będzie jak skorzystać. Jeśli to jest najmocniejszy argument za pre-orderem, a wygląda na to, że jest, to sprawa wydaje mi się zamknięta.

Pamięć złotej rybki, czyli czego nie nauczył nas Cyberpunk

I na koniec argument, który boli mnie najbardziej, bo dotyczy nas, graczy, a nie wydawców. My naprawdę mamy pamięć złotej rybki.

Cyberpunk 2077 z premierą tak tragiczną, że Sony wyrzuciło grę ze swojego sklepu. No Man’s Sky, które na starcie było wydmuszką obiecanego wszechświata. Batman: Arkham Knight na PC. Anthem. Redfall. A żeby nie było, że czepiam się cudzych podwórek: GTA Trilogy – The Definitive Edition, wydane pod szyldem samego Rockstara, na premierę było memem, z deszczem renderującym się jak zarysowana szyba. To nie jest firma-widmo, której nie znamy. To ta sama firma, której teraz miliony ludzi płacą z góry, „bo przecież Rockstar nie zawiedzie”.

Może nie zawiedzie. Prawdopodobnie nawet nie zawiedzie, a budżet i skala tego projektu sugerują, że nikt w historii branży nie miał więcej do stracenia na spartaczonej premierze. Ale „prawdopodobnie” to za mało, żeby płacić w ciemno. Recenzje pojawią się przed premierą albo tuż po niej. Materiały graczy zaleją internet w godzinę po odpaleniu serwerów. Wystarczy poczekać te kilka dni. Z perspektywy dekady oczekiwania to mgnienie oka, a pozwoli kupować z pełną wiedzą zamiast z pełną wiarą. Klucz poczeka. Kluczy, przypominam, nie zabraknie.

Pre-order miał kiedyś sens. Dziś, w świecie cyfrowej dystrybucji, jest rytuałem odprawianym z przyzwyczajenia, korzystnym dla jednej strony transakcji. I nie jest to nasza strona. Więc nie, nie zamówiłem GTA 6 w przedsprzedaży. Zamówię je w listopadzie, kiedy zobaczę, czym jest. A jeżeli okaże się arcydziełem, o którym wszyscy marzymy, to arcydziełem będzie również tydzień po premierze. W tej samej cenie.